2026/03/26

Milazangoa (Ommatoiulus rutilans) eta beldarraren ipuina

 

Bazen behin beldar batez maitemindu zen milazango bat. Beste milazangoek esaten zioten behin eta berriro erokeri galanta zela eta harremanak ez zeukala bat ere etorkizunik. Baina maitasuna itsua eta gorra izateaz gain egoskorra eta tematia ere badenez gure bikoteak eutsi egin zion maitasunari.  Eta are gehiago, “Ohe berean lo egiten dutenak, izaera bera hartzen dutela” esaera zaharrari eutsiz gure bi maitaleak ere geroz eta antza gehiago hasi ziren hartzen. Eta horrela, milazangoak bere gorputza laburtzea eta loditzea lortu zuen. Milazango mozkote bat ematen zuen orain. Beldarra txora-txora eginda zegoen bikotekideak eskuratu berri zuen edertasunarekin. Asteak igaro ziren biak goxo-goxo, amets batean murgildurik. Baina egun batean, aurretik inolako abisurik egon gabe, beldarra adar batean zintzillikatu eta bere gorpuzkera zeharo aldatzen hasi zen, zorro  itsusi batean bihurtu arte. Milazango gaixoa zur eta lur zegoen. Ezin zuen ulertu gertatutakoa. Tarteka zintzilikarioan dardar moduko bat  somatzen zuenez, ez zen guztiz etsi. Inguruan geratzea erabaki zuen. Handik egun batzuetara zorroa apurtu eta poliki-poliki izaki arraro bat atera zen bertatik, antenak, begi handiak, gorputz iletsua eta sei hanka zituena. Baina ikusgarriena etortzear zegoen: pixkanaka-pixkanaka gainean zituen toles batzuk zabaltzen hasi ziren, eta zabaltzen jarraitu zuten lau hego ederretan bilakatu arte. Milazangoa erabat txundituta zegoen. Eta tximeleta bera, ere bai. Biek ulertu zuten: aurrekoa nahiko erokeria bazen jada, oraingo honetan harremanarekin jarraitzea ezinezkoa zen. Azken musua eman zioten elkarri. Tximeleta hegaldatu egin zen airean zegoen feromona-arrasto bati ezin eutsiz. Milazangoa bertan geratu zen, triste baina lasai. Izan ere, egun hauetan frogatu ahal izan duenez bere itxura berriarekin harrapariek kasu gutxiago egiten diote, ziur oraindik beldar batekin nahasten dutelako. 


2026/03/23

Blaps lusitanica, fundamentu askorik gabe fama txarra egokitutako kakalardoa




Dira dira

kakalardoak

Beltz beltzak dira

antena motzak

izaki arrotzak

hurblitzen bazaizu

ikutzen bazaitu

susto ederra emango dizu

zoritxarra ekarko dizu


Blaps generoa kakalardo tenebrionido handi batzuk izendatzen ditu. Izena antzinako grezieratik dator eta "kaltetu" edo "eragotzi" adierazten du. Fabricius entomologoak izen hori jarri zion garai horretan  askotan etxeko sotoetan topatzen ziren kakalardo hauek kaltegarriak  edoeta zoritxarrekoak zirela uste zutelako.

Portzierto, esker mila Amaiari argazkia ateratzeagatik.

2026/03/21

Valeriaren nerabezaro konplikatua


Valeria jada nekatu da azalkeriaz. Orain arte berak eskatu duen guztia eta gehiago eman diote inolako zalantza eta trabarik gabe.  Izan ere bere gurasoak Olinpoko jainkoak dira. Baina orain nerabezaroarekin bere gorputza aldatzen ari den bezala bere burua ere eraldatuz doa. Gauzekin, jostailuekin, era guztietako gailu elektronikoekin aspertu egin da. Drogekin ere hasi da, eta sexuarekin. Baina horiekin ere muga jo eta ez du lortu asebetetzea. Gurasoei ere egoerak gainezka egin die. Etsituta erabat Zeusi berari laguntza eskatzen diote. Orduan, Zeusek gazte parrandazale baten itxura hartu eta Valeria edaten eta dantzatzen ari den Pub-ean agertzen da. Valeria soineko berde ikusgarri bat jantzita pistako erregina da eta berarekin ligatu nahi duten gizon andan bat du inguruan. Zeus gazteak, majo kostata, baina azkenean lortu du berarengana hurbiltzea. Parez pare dantzan hasi dira biak. Zeus gero eta beroago dago, eta bere onetik irtenda musu ematen dio, Valeria ere animatuko delakoan erabat sinetsita. Baina emakumeak ematen dion zaplastekoa musikaren gainetik ere entzun ahal izan da. Zeusek mina du masailean, baina are gehiago bere urguiluan. Mendeku-grinaz itsuturik Valeria gaixoa sits eder batean bihurtu du.


2026/03/14

Kolibri-esfingea, iluntasunaren beldur zen gaueko tximeleta


Gogoan dut txikitan “Iluntasunaren beldur zen hontza” izeneko liburu ederra irakurri nuela. Suposatzen dut horrelako zeozer gertatuko zitzaiola atzo lehioko iazintoetara etorri zitzaigun bisitariari. Esfingeen familiakoa da. Esfingea jatorriz emakume-burua eta lehoi-gorputza duen greziar mitologiako pertsonaia gaiztoa eta zitala da. Egiptoarrek sexua aldatu zioten, eta horren adibide, hain famatua den Gizako esfingea dugu. Familia honetako beldarrak oso handiak dira eta atzealdean arantza edo adar moduko apendize bat dute. Atsedenean daudenean burua hondoratu eta aurrealdea altxatzen dute esfingeen antzera-edo. Nik egia esan, ez dut oso garbi ikusten, baina tira. 

Esfingido guztiek ez diote utzi gautiarrak izateari. Are gehiago, honatx gure tximeleta beldurtiak oraindik gauekoa zelarik bere bizitza-aldaketa eskatzera “eboluzioarengana” joan zenean izandako elakarrizketa:


- Baina nola okurritu zaizu horrelako bidegabekeririk!! Eta zertaz elikatuko zara, jakin badaiteke?

- Bada polenaz, eguneko tximeletak bezala.

- Baina ez zara konturatzen zuek gauekoak askoz astunagoak zaretela eta lore gehien-gehienek ez diotela zure pisuari eutsiko??

- Bai badakit. Horretan ere pentsatu dut. Zuk utzidazu aldaketa txiki batzuk egiten eta ikusiko duzu.

- Aldaketa txiki batzuk?? Ai ama, zelako beldurra …

- Lasai, ikusiko duzu ez dela hainbesterako. Nire plana airetik elikatzea da, hau da, lorean pausatu gabe. Horretarako tamaina zertxobait txikitzea, hegoetako giharrak are gehiago sendotzea eta proboszidea, hau bai, dexente luzatzearekin nahikoa izango dudala uste dut.

- Tira, hori besterik ez bada, ados. Baina hori bai, aukera bakarra izango duzu eta bideragarria ez bada, ez dizut berriro lagunduko eta betiko iraungiko zara.


Eta funtzionatu zuen. Linneok “Mingain handia” (Macroglossum) izenaz bataiatu zuen. Izen arruntarako ordea, bere hegaldia bizian erreparatutako kolibri esfingea gailendu zen, eta horrekin ez zen oso konforme geratu. Izan ere,  gure tximeletaren aburuz kolibriak agertu zirenerako beraiek lore pila-pila bat polinizatuta zuten dagoeneko eta helegite bat eta guzti aurkeztu zuen izen bikoitza kolibriari egokitzeko ... baina hori beste ipuintxo bat da.


2026/03/12

Nemapogon bikotearen koitus interruptusa


Gure sitsak Itsasederreko presiotik ihesean Urbisuko herriraino iritsi dira paparazzietatik ihesi. Ematen du Urbisu herrixka txikia eta erabat lasaia dela. Hori da hain juxtu behar dutena. Euren abentura sonatua izan oso. Batetik Nema, gaur modan dagoen artista eta Tineidae familian izugarrizko ospea lortu duena gaueko "showetan".  Eta bestetik Pogon, punta-puntako kirolaria bera, eta beldarrendako idolo bat baino gehiago bihurtu dena. 
Bikoteak etxe berritu baten sukaldeko lanpara zuri  borobila aukeratu dute pausatzeko. Berehala instintoari eta pasioari ezin eutsiz sesioan hasi dira. Gustura daude, azkenean bakarrik. Etxean bizi diren gizakiak ez dira ezertaz ohartu. Euren gauzak egiten jarraitzen dute, bere buruen gainean ematen ari den erromantze beroari kasurik egin gabe. Baina bat-batean, beraien begi konposatuek etxeko gizona aulki baten gainera igo eta haiengana hurbiltzen somatu dute. Gure bikoteak ez du bere jarrera aldatu, harik eta mugikorraren kamararekin enfokatzen saiatu den. Jope!!, hau zorte txarra!! Urbisu bezalako herri txiki batean ere zomorrozale batekin topo egin behar!!!

2026/03/08

Pholcus phalengioides, soto-armiarmaren bertsoak

Soto-armiarmaren bertsoak


Gelako izkina baten

zetazko aztarna

eta etxeko andreak

oihu eta alarma

lasai egon zaitezke

naiz soto-armiarma

Zortzi hanka luzekin

zail dut bada xarma


Hortxe nago geldirik 

dirudit harria

orduak eta orduak

pentsatzen jarria

eltxoren bat tarteka

nire bazkaria

nire existentzia ez da

oso hunkigarria


Hiru-lau urte pasata

banoa eme bila

hurbiltzen naiz poliki

eta erabat umila

tori espermateka

polit hori esker mila

ni janda agur nire

bizitza isila