Icius hamatus armiarma jauzilari txikitxoaren "zazpi jauziak"

 

Zazpi jauzi

Armiarma txiki bat

ari da jauzika

eltxoa libratu da

juxtu txiripaz

armiarmak ez du etsi

ta hasi da segika

hauxe dugu hauxe

gure ikamika 

bat

bi

hiru

lau

bost

sei

zazpi

Trichius gallicus, tantoak gustuko dituen kakalardo iletsua

 Trichius gallicus zetoninoa ez dago bat ere ados Eboluzioak  proposatzen dion diseinu batesiarrarekin.

- Horrela ez dut nahi.

- Aber "gizona", zergatik ez dituzu marrarik nahi?  Eraginkorrenak dira, egon ziur.

- Ezetz eta ezetz. Dagoeneko badira hainbat kakalardo diseinu horrekin, eta nik espezie bezala bereiztea nahi dut. Gainera hainbeste izanda azkenean predatzaileak gure gezurraz konturatuko dira gero.

- Bada orduan, hor dituzu puntuak.

- Maringorringoekin nahastuko gaituzte eta arazoa bera izaten jarraituko dugu. Eta zuk zer arazo duzu tantoekin?

- Nik arazoak tantoekin? Bai zera. Baina horrelako tanto deigarriak horrelako gorputz sendo eta iletsuan ... ez zait bidezkoa iruditzen, benetan diotsut.

- Hara, hara, hara. Ez esan zuk ere bai aurreiritzi homofoboak dituzula.

- Homofoboa ni? Eboluzioak aurreritzi homofoboak dituela??... Badakizu zer? niri bost axola zait zure diseinua. Zure ibilbide ebolutiboa porrot hutsa izatea nahi baduzu, aurrera. Baina niri ez etorri gero helegiteekin, betiko iraungi egingo zara, eta punto!!

Micrelytra fossularum zimitza bitxiaren bertsoak

 

Gorputz luzea deritzat

hegoak ditut murritzak

Landare-izerdia xurgatzea dut

nik ezaugarritzat

kontaukotzuet bizitza

fama txarra dut desditxa

ohiko banpiro batzuek ere

dira-eta zimitzak

Enborra dut berezia

Marra beltzez ta horiaz

hankak handi ederrak eta 

naiz ipurtandia

antenak ere bitxiak

ematen dute kabliak

Norbait nirekin topatuz gero

Extraterrestria

Krisomelido laranjaren (Exosoma lusitanicum) bataio ustekabea

Hasiera gehienetan bezala, ilusioz betea dago. Linneo espezieen izendapen zientifikoarekin hasi zenean kakalardoen taldea albo batera utzi zuen. Oso erabaki logikoa eta ulergarria, noski. Izan ere, koleopteroena da askogatik bizidun-talderik handiena eta konplexuena. Horregatik, ia 50 urte geroago, Martin Jacoby entomologo alemaniarra krisomelidoak sailkatu eta izendatzera ausartu denean, lan eskerga dago oraindik egin gabe. 

Erronka-zalea ere bada. Nola bestela bibolinjole  bikaina izatera iritsi da bada. Dagoeneko 200 espezietik gora "bataiatu" ditu izen zientifiko batekin, baina azkenaldian txakalaldi batean sartu da, eta zailtasun handiak ditu bere asmo handiko proiektua aurrera ateratzeko. Batez ere izena aukeratzeko garaian, apur bat gogaikarria egiten ari zaio. Eta hori gutxi balitz, orkestran jotzeko kontratatu berri dute.

Horregatik, azkenaldi honetan, buruhauste handirik gabe aurrera egitea erabaki du. Azken batean izen bat besterik ez da, eta ez  du zertan bere ezaugarri bati egokitu behar. Baldintza bakarra da hizkuntza klasikoetakoa izan behar dela. Zitologiako liburu bat hartu du, eta bertan hainbat izen agertu zaizkio gehienak oso aproposak bere intereserako. Esaterako, mitokondrioa oso esanguratsua denez baztertu egin du, baina endosoma? ... edo oraindik hobeto: exosoma??  

Jacobyk argi dauka: krisomelido laranja Exosoma izango da.

 

Merrifeldia leucodactyla, luma-tximeleta ludopataren azken aukera

Merrifeldek oraingoan lurra jo du. Erabat etsita dago. Azken partidan ezkterreko hegoaren zati nabarmen bat galdu du. Apustu segurua zuen: Errege eta zaldien dupleak. Arerioak laugarren erregea erakutsi zionean kolpe itzela jaso zuen.

Aspaldi-aspalditik ludopata izaki, hainbat eta hainbatetan saiatu bada jokua uzten, beste hainbestetan aurkitu du aitzaki bat itzultzeko. Azken porrot honekin, ordea, oso kinka larrian geratu da. Ezker-hegoan apenas bi milimetroko zabalera duen luzera besterik ez dauka, eta eskuinekoan zertxobait gehiago bai, baina antzeko.

Horrela, jada ezin du fundametuzko hegaldirik egin. Zulo beltz baten sakonean murgilduta eman ditu hiruzpalau egun, burua altxa ezinik. Baina azkenean bizitza gailendu da. Ez du  behin betiko desagertu nahi. Eboluzioarengana jo du. Eta horrek, inolako itzulingururik eta kupidarik gabe aurpegiratu dio bere itxura tamalgarria eta azken-azken aukera duela zin egin dio. Azkena ezik beste guztiak agortu ditu dagoeneko.

Merrifeldek umilki jaso du eboluzioaren errieta kupidagabea eta aitzakirik gabe onartu ere proposatu dion txoko ekologiko berria: Hemendik aurrera makiltxo edo belar batekin mimetizaturik eta hegaldi laburrak egiten bizi beharko du.

 

Oedemera nobilis, "Popeye" kakalardoa

Popeye kakalardoa naiz

Nire izterrak ederrak bai

Berde metalikoz oso galai

lorez-lore bizi naiz alai

Jakin dudanez, kakalardo hauen arrrek duten atzeko hanken femurrak horren zabalak izatearen arrazoia, ez da gaur egun hainbat gure espezieko arren artean  hain modan dagoen gihartsu egotea. Badirudi estalketan emea hobeto heltzeko eta ihes egitea ekiditeko direla. Tamalez, zenabaitetan honetan ere kointziditu behar genuen...

 

Centrotus cornutus "deabrutxoaren" aldaketa

Deabrutxoa jada nekatuta dago gaiztoarena egiteaz. Gaztetan bai, gustura ibili zen oso. Beste intsektuak bere beldur ziren, eta bera sahiesten saiatzen ziren. Egoera horrek besteak baino gehiago sentiarazten zuen eta bere maltzurkeriari eusten zion. Baina urteak aurrera joan ahala sentsazio horrek ez du jada erabat asetzen, eta bakardadearena  gailendu egin zaio, ordea. Horregatik bere adarren itxura aldatzen saia eta saia ibili ondoren, azkenean hego moduko batzuk lortu, eta horrela, umeen artean hain kuttunak diren "superwing" delako abioi-superheroi marrazki bizidun  baten antza hartu du. Gainera aldaketari fundamentu gehiago emate aldera beste intsektuei laguntzen hasi da. Hala nola, putzu batera erori eta igerian ez dakiten horiei, edoeta amaraun batean eroriberria den beste bati eta abar. Eta badirudi ongi bidean dela, eta dagoeneko beste intsektuek berataz zeukaten ideia aldatzen ari dela, eta jadanik, berarekin egoten dira lasai asko, eta horrelako mesedeak jaso dutenek benetan  estimatzen dutela. Eta gure menbrazidoen familiko  hemipteroak "deabrutxoa" jarraitzen izaten du, baina dagoeneko kakotxen artean.

Oharra:  Argazkia egitea asko kostatu zitzaidan eta azkenean itxura bitxi honekin atera zen. Adarrak ez dira burukoak, toraxaren aurrekaldearen aldaera bat baizik. Esker mila berriro ere Arrieti horrelako altxortxoaren berri emateagatik.