Zomorro: Hainbat ornogaberi ematen zaion izena. Animalien %95a (esaterako, milloitik gora artropodo espezie daude, ornodunak berriz, 47.000 espezie inguru besterik ez)
2026/06/12
Icius hamatus armiarma jauzilari txikitxoaren "zazpi jauziak"
2026/06/10
Trichius gallicus, tantoak gustuko dituen kakalardo iletsua
2026/06/06
Micrelytra fossularum zimitza bitxiaren bertsoak
Gorputz luzea deritzat
hegoak ditut murritzak
Landare-izerdia xurgatzea dut
nik ezaugarritzat
kontaukotzuet bizitza
fama txarra dut desditxa
ohiko banpiro batzuek ere
dira-eta zimitzak
Enborra dut berezia
Marra beltzez ta horiaz
hankak handi ederrak eta
naiz ipurtandia
antenak ere bitxiak
ematen dute kabliak
Norbait nirekin topatuz gero
Extraterrestria
2026/06/03
Krisomelido laranjaren (Exosoma lusitanicum) bataio ustekabea
Hasiera gehienetan bezala, ilusioz betea dago. Linneo espezieen izendapen zientifikoarekin hasi zenean kakalardoen taldea albo batera utzi zuen. Oso erabaki logikoa eta ulergarria, noski. Izan ere, koleopteroena da askogatik bizidun-talderik handiena eta konplexuena. Horregatik, ia 50 urte geroago, Martin Jacoby entomologo alemaniarra krisomelidoak sailkatu eta izendatzera ausartu denean, lan eskerga dago oraindik egin gabe.
Erronka-zalea ere bada. Nola bestela bibolinjole bikaina izatera iritsi da bada. Dagoeneko 200 espezietik gora "bataiatu" ditu izen zientifiko batekin, baina azkenaldian txakalaldi batean sartu da, eta zailtasun handiak ditu bere asmo handiko proiektua aurrera ateratzeko. Batez ere izena aukeratzeko garaian, apur bat gogaikarria egiten ari zaio. Eta hori gutxi balitz, orkestran jotzeko kontratatu berri dute.
Horregatik, azkenaldi honetan, buruhauste handirik gabe aurrera egitea erabaki du. Azken batean izen bat besterik ez da, eta ez du zertan bere ezaugarri bati egokitu behar. Baldintza bakarra da hizkuntza klasikoetakoa izan behar dela. Zitologiako liburu bat hartu du, eta bertan hainbat izen agertu zaizkio gehienak oso aproposak bere intereserako. Esaterako, mitokondrioa oso esanguratsua denez baztertu egin du, baina endosoma? ... edo oraindik hobeto: exosoma??
Jacobyk argi dauka: krisomelido laranja Exosoma izango da.
2026/06/01
Merrifeldia leucodactyla, luma-tximeleta ludopataren azken aukera
Merrifeldek oraingoan lurra jo du. Erabat etsita dago. Azken partidan ezkterreko hegoaren zati nabarmen bat galdu du. Apustu segurua zuen: Errege eta zaldien dupleak. Arerioak laugarren erregea erakutsi zionean kolpe itzela jaso zuen.
Aspaldi-aspalditik ludopata izaki, hainbat eta hainbatetan saiatu bada jokua uzten, beste hainbestetan aurkitu du aitzaki bat itzultzeko. Azken porrot honekin, ordea, oso kinka larrian geratu da. Ezker-hegoan apenas bi milimetroko zabalera duen luzera besterik ez dauka, eta eskuinekoan zertxobait gehiago bai, baina antzeko.
Horrela, jada ezin du fundametuzko hegaldirik egin. Zulo beltz baten sakonean murgilduta eman ditu hiruzpalau egun, burua altxa ezinik. Baina azkenean bizitza gailendu da. Ez du behin betiko desagertu nahi. Eboluzioarengana jo du. Eta horrek, inolako itzulingururik eta kupidarik gabe aurpegiratu dio bere itxura tamalgarria eta azken-azken aukera duela zin egin dio. Azkena ezik beste guztiak agortu ditu dagoeneko.
Merrifeldek umilki jaso du eboluzioaren errieta kupidagabea eta aitzakirik gabe onartu ere proposatu dion txoko ekologiko berria: Hemendik aurrera makiltxo edo belar batekin mimetizaturik eta hegaldi laburrak egiten bizi beharko du.



